Milieumonitoring Stadsregio Rotterdam - 9.2 Gezondheidseffecten en effecten op de natuur

9.2 Gezondheidseffecten en effecten op de natuur

Water is onmisbaar voor mens en dier, maar kan ook grote problemen veroorzaken. In de regio Rijnmond zal steeds meer water de stedelijke leefwereld ‘binnendringen’, met alle risico’s van dien.

9.2.1 Effecten van water op gezondheid
Water doet leven: de beschikbaarheid van bruikbaar water, de mogelijkheid tot veilig contact met water en de efficiënte afvoer en zuivering van afvalwater behoren tot de basisgezondheidsvoorzieningen in de samenleving. In onze regio zijn deze zaken goed geregeld. Veel actoren zijn dagelijks in touw om de beschikbaarheid van drinkwater te garanderen – voor een redelijke prijs – voor voldoende kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater, voor bescherming tegen overstromingen, voor een functionerend riolerings- en zuiveringssysteem en niet te vergeten voor recreatiemogelijkheden met water.

De uitdaging is ontwikkelingen rond gebruik, klimaat en regelgeving die de gezondheid beïnvloeden, steeds een stapje voor te zijn. Onze rioolsystemen kunnen de steeds vaker voorkomende hevige intensieve regenbuien niet aan, waardoor vaker water op straat loopt. Mensen komen daarmee op allerlei manieren in contact: kinderen spelen erin, hulpdiensten pompen het water weg en mensen maken hun ondergelopen huis of kelder schoon. De geschatte kans om onwel te worden door contact met water op straat is groter dan 10%¹ .

Risico’s van water voor de gezondheid zijn:

• verdrinking
• biologische verontreiniging
• chemische verontreiniging

 Daarnaast kan sprake zijn van:

• hinder door stank,
• aantasting van eigendom,
• gevoelens van onveiligheid.

Tegenover deze risico’s staan de positieve bijdragen voor de gezondheid: de al genoemde basisfuncties, de klimaatbufferende effecten, het waterleven van plant en dier, esthetische waarden en speel-² en recreatiewaarden.

In de regio Rijnmond zal water steeds meer onze stedelijke leefwereld ‘binnendringen’. (Risico-) communicatie, zwemonderwijs en ervaringen kunnen opdoen met water worden (of blijven) daarom belangrijk, met name voor inwoners die minder vertrouwd zijn met het leven met water onder zeespiegelniveau. De ervaringen met de ontwikkeling van een waterplein in een woonwijk in Rotterdam-Zuid zijn in dit verband leerzaam³. Risicocommunicatie over waterkwesties die mensen raken, staat nog in de kinderschoenen.

Hieronder vindt u de indicatoren die een beeld geven van het aantal watergerelateerde meldingen in het Rijnmondgebied, zoals ontvangen door de drie waterbeheerders.

(Klik voor de tekst bij de indicatoren op de afbeelding.)

9.2.2 Effecten van water op natuur
Water is een verbindingselement in de natuur. Via water kunnen dieren en planten zich verplaatsen, (mits ze niet gehinderd worden door stuwen of gemalen). Plantenzaden worden door de stroming naar andere plekken vervoerd. Water verspreidt echter ook schadelijke stoffen, zoals bestrijdingsmiddelen en voedingsstoffen.

Voedingsstoffen zijn vooral van invloed op de ecologische functie van wateren. Het aanbod aan voedingsstoffen bepaalt welke planten het vaakst voorkomen. Door hoge gehalten voedingsstoffen domineren bepaalde planten en verdwijnen andere. Wanneer bepaalde soorten verdwijnen, heeft dit meestal een negatief effect op het dierlijke leven. In kleine wateren kan kroos domineren. Een overmaat aan kroos vangt het zonlicht weg. In grote wateren zijn algen meestal dominant. Door een overmaat aan algen in grote wateren kunnen grote verschillen in zuurstofgehalte ontstaan waardoor vissen sterven. In hoofdstuk 7, Groen staat meer informatie over eutrofiëring in de droge natuur.