2.4 Leefomgeving: afval als oplossing voor toekomstige grondstofschaarste
Deze paragraaf geeft informatie over de duurzame mogelijkheden om met afval om te gaan. Grondstoffenschaarste dreigt: van een aantal grondstoffen is bekend dat ze binnen enkele decennia op zullen zijn. Gemeenten zoeken daarnaast naar de beste verwerkingsoptie. Het blijkt vaak moeilijk aan te tonen wat daadwerkelijk de meest duurzame verwerkingsoptie is.
Afvalscheiding en recycling
Scheidings- en opwerkingstechnieken ontwikkelen zich snel gezien het dreigende tekort aan primaire grondstoffen en de maatschappelijke wens tot duurzaam ondernemen. Afvalscheiding en recycling maken het mogelijk secundaire grondstoffen nuttig in te zetten, schaarse metalen terug te winnen en bepaalde afvalstromen voor hergebruik in te zetten of om te zetten in bijvoorbeeld compost, (groene) stroom, (bio)gas of (bio)diesel. Hiermee kan de periode tot aan de uitputting van de primaire grondstof in kwestie worden verlengd, of in sommige gevallen zelfs afgewend. Wat er nodig is voor een efficiënte afvalscheiding, staat in paragraaf 2.6 maatregelen.
Huishoudelijk afval
Vanaf 2009 ontstond overcapaciteit op de Nederlandse afvalverbrandingsmarkt door een lager afvalaanbod. Dit lagere aanbod is een gevolg van de economische crisis maar ook door extra verbrandingscapaciteit doordat de Nederlandse verbrandingsmarkt voor bedrijven vrijgegeven is. Dit resulteerde in bijzonder lage tarieven voor afvalverbranding, waardoor recycling onder druk kwam te staan. Uit economische overwegingen hebben gemeenten gezocht naar de laagste tarieven voor afvalverbranding. Daardoor kwamen zij nogal eens terecht bij afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) ver buiten de regio en namen de transportafstanden toe. Onderzoeksbureau CE-Delft1 berekende echter dat de factor transport een veel geringere invloed heeft op de CO2-emissie dan het energetisch rendement van de desbetreffende afvalverbrandingsinstallatie. Hoewel de problemen met textiel (zie kader) buiten de regio plaatsvinden, is het mogelijk binnen de regio iets te doen aan deze milieuproblemen. Traditioneel zijn goede resultaten te behalen met de inzameling van kleding voor charitatieve instellingen. Voornamelijk nog draagbare en schone kleding wordt apart ingezameld, gesorteerd en afgevoerd naar een gewenste bestemming als tweedehandskleding. Dit betreft een substantieel deel van de totale textielstroom die jaarlijks wordt afgedankt. Het overige deel verdwijnt in afvalverbrandingsinstallaties. Nieuwe technieken maken het mogelijk niet-draagbare kleding, ander textiel en nog niet gescheiden ingezamelde textielstromen op te werken naar gerecyclede vezels voor de textielindustrie.
| Textiel Een voorbeeld van een situatie waarin nog veel milieuwinst te behalen valt, is de inzameling van kleding en textiel. De productie van katoen is een van de meest vervuilende milieuactiviteiten. Katoenproductie vergt namelijk veel water en grote hoeveelheden insecticiden en andere pesticiden. |